મોરબી શહેરમાં નવી મહાનગરપાલિકા રચાયા બાદ તંત્ર વધુ સક્રિય બન્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. પરંતુ મેદાન સ્તરે ઊભી થતી ચર્ચાઓ અને વેપારી વર્ગમાંથી આવતા આક્ષેપો તંત્રની કાર્યપદ્ધતિ પર ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે. જો આ ચર્ચાઓમાં અંશતઃ પણ સત્યતા હશે તો તે ચિંતાજનક જ નહીં, પણ જન આરોગ્ય માટે ખતરનાક સંકેત માનવો પડશે.
લાંબા સમયથી બજારોમાં ભેળસેળયુક્ત અને અખાદ્ય ખોરાક વેચાતો હોવાની ફરિયાદો સામે આવતી રહી છે. ચેકિંગ અભિયાન તો થાય છે — પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે શું ચેકિંગનો અંત કાયદેસર કાર્યવાહીથી થાય છે કે પછી “વહીવટી ગોઠવણ” પર? કેટલાક વેપારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા દાવાઓ મુજબ, ચેકિંગ બાદ અનૌપચારિક સંપર્ક અને સકારાત્મક રિપોર્ટ બદલ રકમ માંગવાની ચર્ચા ખુલ્લેઆમ થઈ રહી છે.
જો ખરેખર ચેકિંગ પછી ફોન જઈ રહ્યા હોય, જો ખરેખર નક્કી રકમમાં બાબતો “ઓકે” થતી હોય, અને જો ખરેખર તૃતીય વ્યક્તિ મારફતે રકમ વસૂલાતી હોય — તો પછી આ ચેકિંગ પ્રજા માટે છે કે ફક્ત વસૂલાત માટે? આ સવાલો હવે ખુલ્લેઆમ પૂછવાનો સમય આવી ગયો છે.
સિસ્ટમ માટે કેટલાક સીધા સવાલો:
- ચેકિંગની દરેક કાર્યવાહી જાહેર પોર્ટલ પર કેમ ન મૂકાય?
- કેટલાં સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા અને કેટલાં ફેઈલ થયા — તેનો ખુલ્લો હિસાબ કેમ ન હોય?
- ચેકિંગ બાદ અધિકારી વેપારીને સીધો સંપર્ક કરે — શું આ પ્રક્રિયાનો ભાગ છે?
- ફરિયાદ માટે સંપૂર્ણ ગોપનીય મિકેનિઝમ કેમ ઉપલબ્ધ નથી?
- આંતરિક વિજિલન્સ અથવા તૃતીય પક્ષ ઓડિટ કેમ ન થાય?
“ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત તંત્ર”ના દાવા વચ્ચે જો મેદાન સ્તરે ઉલટા સંકેતો મળે તો વિશ્વાસ તૂટે છે. થોડા લોકોના વર્તનથી આખી સંસ્થા બદનામ થાય — એ સૌથી મોટી નુકસાનકારક બાબત છે. તેથી જ જરૂરી છે કે તંત્ર પોતે આગળ આવી પારદર્શક તપાસ જાહેર કરે.
જો આક્ષેપો ખોટા હોય — તો સ્પષ્ટતા આવવી જોઈએ.
જો આક્ષેપો સાચા હોય — તો કડક કાર્યવાહી દેખાવા જોઈએ.
ચુપ્પી હવે કોઈ વિકલ્પ નથી.
