એક તરફ મહિલા સશક્તિકરણના દાવા, બીજી તરફ ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓની ગેરહાજરી અંગે સવાલો; મોરબી ભાજપમાં ‘પતિરાજ’ અને ‘ભાઈરાજ’ની ચર્ચાએ ફરી પકડ્યું જોર!
મોરબી | ધ ડેઇલી જનતા
મહિલા સશક્તિકરણ, મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવાની વાતો અને મહિલાઓને નેતૃત્વમાં પ્રાધાન્ય આપવાના દાવાઓ વચ્ચે મોરબીમાં ફરી એકવાર ‘પતિરાજ’ની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. મહિલાઓના ઉત્થાન માટે યોજાતા સરકારી કાર્યક્રમોમાં જ જો ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓની જગ્યાએ તેમના પતિઓની હાજરી વધુ જોવા મળે, તો મહિલા સશક્તિકરણના દાવાઓ સામે સવાલો ઊભા થવા સ્વાભાવિક છે.
મોરબી નવા બસ સ્ટેન્ડ ખાતે ગુજરાત સરકારના ગ્રામ્ય વિકાસ વિભાગ દ્વારા સખી બહેનોની કલા અને સર્જનાત્મકતાના પ્રદર્શન તથા વેચાણ માટેના કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન યોજાયું હતું. કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ મહિલાઓની કળાને પ્રોત્સાહન આપવા, તેમને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવા અને આત્મનિર્ભરતા તરફ આગળ વધારવાનો છે. જોકે, આ કાર્યક્રમને લઈને રાજકીય વર્તુળોમાં ફરી એકવાર ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓની ભૂમિકા અને તેમના સ્થાને પરિવારના પુરુષ સભ્યોની હાજરી અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
તાલુકા પંચાયત પ્રમુખની ગેરહાજરી અને પતિની હાજરી અંગે સવાલો
મોરબી તાલુકા પંચાયતનાં પ્રમુખ તુલસીબેન કેતનભાઈ મારવાણીયાના સંદર્ભમાં અગાઉ પણ વિવિધ કાર્યક્રમોમાં તેમના પતિ કેતન મારવાણીયાની હાજરીને લઈને ચર્ચાઓ થઈ હોવાની વાત સામે આવતી રહી છે. હવે ફરી એકવાર મહિલા સશક્તિકરણના કાર્યક્રમના સંદર્ભમાં આ મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો છે.
અહીં સવાલ કોઈ વ્યક્તિની હાજરી સામે વાંધો ઉઠાવવાનો નથી, પરંતુ ચૂંટાયેલા મહિલા પ્રતિનિધિને મળેલી જવાબદારી અને તેમની જાહેર ભૂમિકા કેટલી અસરકારક રીતે નિભાવવામાં આવે છે તેનો છે. જો મહિલા પ્રતિનિધિની જગ્યાએ વારંવાર તેમના પતિ જ જાહેર કાર્યક્રમોમાં આગળ દેખાતા હોય, તો લોકોમાં સ્વાભાવિક રીતે પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે ચૂંટાયેલી પ્રતિનિધિની વાસ્તવિક ભૂમિકા શું છે?
મોરબી ભાજપમાં ક્યાંક ‘પતિરાજ’, તો ક્યાંક ‘ભાઈરાજ’ની ચર્ચા!
મોરબીના રાજકીય વર્તુળોમાં મહિલા પ્રતિનિધિઓની જગ્યાએ તેમના પતિઓની સક્રિયતા ઉપરાંત કેટલાક કિસ્સાઓમાં પરિવારના અન્ય સભ્યોની ભૂમિકાને લઈને પણ ચર્ચાઓ થતી રહી છે. આ પ્રકારની ચર્ચાઓ વચ્ચે સવાલ એ ઊભો થાય છે કે મહિલાઓને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો હેતુ માત્ર હોદ્દા પૂરતો મર્યાદિત છે કે પછી તેમને નિર્ણય લેવાની અને નેતૃત્વ કરવાની વાસ્તવિક તક પણ મળે છે?
જો મહિલા પ્રતિનિધિઓને સત્તાવાર જવાબદારી સોંપવામાં આવી હોય, તો જાહેર કાર્યક્રમો, સરકારી યોજનાઓ અને સ્થાનિક વિકાસના કામોમાં તેમની સક્રિય ભાગીદારી દેખાવી જોઈએ. માત્ર મહિલા પ્રતિનિધિના નામે હોદ્દો હોય અને જાહેર જીવનમાં અન્ય વ્યક્તિઓની ભૂમિકા વધુ દેખાય, તો મહિલા સશક્તિકરણની ભાવના પર ચર્ચા થવી સ્વાભાવિક છે.
મહિલા સશક્તિકરણના મંચ પરથી જ ઊઠતા સવાલો
સરકાર મહિલાઓને સ્વરોજગાર, આર્થિક સ્વતંત્રતા અને સામાજિક નેતૃત્વ તરફ આગળ વધારવા માટે વિવિધ કાર્યક્રમો યોજે છે. પરંતુ આ કાર્યક્રમોની સફળતા માત્ર ઉદ્ઘાટન કે ભાષણોથી નક્કી થતી નથી. મહિલાઓને નિર્ણય પ્રક્રિયામાં કેટલી તક મળે છે અને ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓ કેટલી સક્રિય રીતે પોતાની જવાબદારી નિભાવે છે, તે પણ એટલું જ મહત્ત્વનું છે.
મોરબીના આ સમગ્ર મુદ્દે હવે કેટલાક સીધા સવાલો ચર્ચામાં છે:
- મહિલા સશક્તિકરણના કાર્યક્રમોમાં ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓની હાજરી અને સક્રિયતા કેટલી છે?
- મહિલા પ્રતિનિધિઓના સ્થાને તેમના પતિઓની હાજરી વારંવાર ચર્ચાનો વિષય કેમ બને છે?
- મહિલાઓને રાજકીય હોદ્દો આપવાની સાથે નિર્ણય લેવાની સ્વતંત્રતા પણ મળે છે કે નહીં?
- મહિલા સશક્તિકરણના સરકારી દાવાઓ અને સ્થાનિક સ્તરે જોવા મળતાં દૃશ્યો વચ્ચે કોઈ અંતર છે ખરું?
હવે જોવાનું એ રહેશે કે મહિલા સશક્તિકરણની વાતો વચ્ચે મોરબીમાં ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓની સ્વતંત્ર અને સક્રિય ભૂમિકા વધુ મજબૂત બને છે કે પછી ‘પતિરાજ’ અને ‘ભાઈરાજ’ની ચર્ચા આમ જ ચાલુ રહે છે.
