મોરબી: સાતમ-આઠમ સહિતના તહેવારો નજીક આવી રહ્યા છે ત્યારે મોરબી શહેરમાં મીઠાઈ, ફરસાણ, નમકીન, હોટેલ-રેસ્ટોરન્ટ અને લારી-ગલ્લાના ધંધામાં ધમધમાટ શરૂ થયો છે. લોકો તહેવારની ખરીદીમાં વ્યસ્ત છે, પરંતુ બીજી તરફ લોકોના આરોગ્ય સાથે ચેડાં ન થાય તે માટે જવાબદાર ફૂડ વિભાગની કામગીરી સામે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
સવાલ સીધો છે—સુરત જેવી કોઈ ગંભીર ઘટના મોરબીમાં બનશે પછી જ ફૂડ વિભાગ જાગશે કે તહેવારો પહેલાં જ તંત્ર સક્રિય બનશે?
સુરતમાં તાજેતરમાં ખાણીપીણી બાદ ફૂડ પોઈઝનિંગની ઘટનામાં માસૂમ બાળકીના મોતનો મામલો સામે આવ્યા બાદ ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ફરી ચર્ચા તેજ બની છે. આવી ઘટનાઓ બાદ તંત્ર દોડતું થાય તે પહેલાં જ મોરબીમાં સઘન અને સતત ચેકિંગ શરૂ થાય તે જરૂરી છે.
તહેવારો આવે એટલે જ ચેકિંગ કેમ?
મોરબીમાં ભૂતકાળમાં ફૂડ વિભાગની તપાસ દરમિયાન અનેક ચોંકાવનારી બાબતો સામે આવી ચૂકી છે. જૂન 2026માં મોરબીમાં ફરસાણની આશરે 20 દુકાનોમાં તપાસ દરમિયાન વધુ TPC ધરાવતા ખાદ્યતેલના જથ્થાનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે અખાદ્ય ચટણી અને ફૂડ કલર પણ મળી આવ્યા હતા.
તે જ રીતે અન્ય એક તપાસમાં મોરબીની 56 પેઢીઓમાં ચેકિંગ દરમિયાન વાસી અને અખાદ્ય ખોરાક તથા એક્સપાયરી થયેલી વસ્તુઓ મળી આવી હતી. કુલ 43 પેઢીઓને હાઇજિન, ફૂડ લાઇસન્સ અને વાસી-અખાદ્ય ખોરાક અંગે નોટિસ આપવામાં આવી હતી.
અગાઉની અન્ય એક કાર્યવાહી દરમિયાન મોરબીમાં 51 વેપારીઓની તપાસમાં વાસી નૂડલ્સ-ગ્રેવી, અખાદ્ય ફૂડ કલર અને ખરાબ થયેલી રબડીનો જથ્થો મળી આવતા તેનો નાશ કરાયો હતો.
આ ઘટનાઓ એક વાત તો સ્પષ્ટ કરે છે કે ચેકિંગ થાય ત્યારે ખામીઓ સામે આવે છે. તો પછી સવાલ એ છે કે નિયમિત ચેકિંગ કેમ ન થાય?
મીડિયા અહેવાલ બાદ જ તંત્રની આંખ કેમ ખૂલે?
મોરબીમાં વારંવાર તહેવારો પહેલાં અથવા મીડિયા અહેવાલો બાદ ફૂડ વિભાગની ટીમો મેદાનમાં ઉતરતી હોવાની ચર્ચા થાય છે. કાર્યવાહી થાય છે, નોટિસો અપાય છે, અખાદ્ય જથ્થાનો નાશ થાય છે અને પછી થોડા સમય બાદ સ્થિતિ ફરી યથાવત થઈ જાય તો આવી કાર્યવાહીનો હેતુ શું?
લોકોના આરોગ્યની સુરક્ષા માટે તંત્રએ મીડિયા અહેવાલની રાહ જોવાની જરૂર કેમ પડે?
ફૂડ વિભાગની જવાબદારી માત્ર ફરિયાદ આવ્યા બાદ અથવા કોઈ ઘટના બન્યા બાદ કાર્યવાહી કરવાની નથી. શહેરમાં સતત સર્વેલન્સ, અચાનક ચેકિંગ, લાઇસન્સની ચકાસણી, રસોડાની સ્વચ્છતા, તેલની ગુણવત્તા, માવા-દૂધની બનાવટ, મસાલા, રંગો, પાણી અને ખાદ્યપદાર્થોના સંગ્રહની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
લારી-ગલ્લાથી હોટેલ સુધી તપાસ જરૂરી
મોરબીના અનેક વિસ્તારોમાં ખુલ્લામાં ખાદ્યપદાર્થોનું વેચાણ કરતી લારીઓ અને ગલ્લાઓ જોવા મળે છે. ધૂળ-માટી વચ્ચે ખુલ્લા રાખવામાં આવતા ખોરાકથી લઈને વાસી તેલ, અયોગ્ય રીતે સંગ્રહિત ખાદ્યપદાર્થો અને સ્વચ્છતાના અભાવ સુધીના મુદ્દે નિયમિત તપાસ થવી જરૂરી છે.
માત્ર મોટી મીઠાઈની દુકાનો સુધી સીમિત રહેવાને બદલે લારી-ગલ્લા, ફરસાણની દુકાનો, મીઠાઈની પેઢીઓ, ડેરી, બેકરી, હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ અને કેટરિંગ વ્યવસાય સુધી સઘન ચેકિંગ કરવામાં આવે તેવી લોકોમાં માંગ છે.
માવાની મીઠાઈ અને ફરસાણ પર ખાસ નજર જરૂરી
તહેવારોમાં મીઠાઈ અને માવાની વાનગીઓનું વેચાણ અનેકગણું વધી જાય છે. આ સમયે માવા, ઘી, દૂધ, પનીર, ખાદ્યતેલ, મસાલા અને ફૂડ કલરની ગુણવત્તાની ચકાસણી વધુ જરૂરી બની જાય છે.
રાજ્યમાં તહેવારો દરમિયાન મોટા પાયે ફૂડ સેફ્ટી ડ્રાઇવ હાથ ધરાય છે. 2025ની એક રાજ્યવ્યાપી કાર્યવાહીમાં 2,225 પેઢીઓની તપાસ અને 676 નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે આશરે 1,000 કિલો ભેળસેળયુક્ત જથ્થાનો નાશ કરાયો હતો.
તો મોરબીમાં પણ મોટી ઘટના બને તેની રાહ જોયા વિના તહેવારો પહેલાં જ મેદાનમાં ઉતરીને કાર્યવાહી કેમ ન થાય?
માત્ર નોટિસ નહીં, જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ
જો તપાસ દરમિયાન અખાદ્ય અથવા ભેળસેળયુક્ત ખોરાક મળે તો માત્ર નોટિસ આપીને મામલો પૂરો ન થવો જોઈએ. નિયમ પ્રમાણે જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં સીલ, દંડ, લાઇસન્સ સંબંધિત કાર્યવાહી, નમૂનાઓની લેબોરેટરી તપાસ અને કાયદેસરની કાર્યવાહી સુધી પ્રક્રિયા પહોંચવી જોઈએ.
કારણ કે અહીં વાત કોઈ એક વેપારીના નફા-નુકસાનની નથી—વાત હજારો મોરબીવાસીઓના આરોગ્યની છે.
હવે લોકોનો સીધો સવાલ…
શું ફૂડ વિભાગની જવાબદારી કોઈ મોટી દુર્ઘટના બન્યા બાદ શરૂ થાય છે?
શું તહેવારો આવે, મીડિયા અહેવાલો પ્રસિદ્ધ થાય અને પછી જ ચેકિંગ શરૂ થાય?
શું મોરબીમાં કોઈ નિર્દોષ વ્યક્તિના આરોગ્યને ગંભીર નુકસાન થાય અથવા કોઈ મોટી ઘટના બને ત્યાર બાદ જ તંત્ર જાગશે?
લોકોના આરોગ્યની સુરક્ષા માટે જવાબદાર તંત્રની ફરજ છે કે ઘટના બને તેની રાહ જોવાને બદલે ઘટના બને જ નહીં તેવી વ્યવસ્થા ઊભી કરે.
તેથી સાતમ-આઠમના તહેવારો પહેલાં મોરબી મહાનગરપાલિકાના ફૂડ વિભાગ દ્વારા શહેરભરમાં અચાનક અને સઘન ચેકિંગ, મીઠાઈ-માવાના નમૂના, ખાદ્યતેલની તપાસ, લારી-ગલ્લા અને હોટેલ-રેસ્ટોરન્ટની તપાસ તથા નિયમભંગ કરનાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી મોરબીવાસીઓની માંગ ઉઠી રહી છે.
કારણ કે સવાલ હવે માત્ર ભેળસેળનો નથી… સવાલ છે લોકોની સલામતીની જવાબદારીનો.
અને સૌથી મોટો સવાલ—લોકોની સલામતીની જવાબદારી તંત્રમાં જીવંત છે કે મીડિયા અહેવાલ આવ્યા પછી જ જાગે છે?
